Historia Gdańska obfituje w mieszczan znanych nie tylko w całej Polsce ale i na świecie. Należał do nich Jan Heweliusz (właściwie Hevelke), ur. 28.1.1611 -> zm. 28.1.1687.

"Johannes Hevelius" autorstwa Daniel Schultz - www.zwoje-scrolls.com. Licencja Public domain na podstawie Wikimedia Commons.

Dzieła Jana Heweliusza

Z wykształcenia prawnik, z zawodu browarnik z zamiłowania astronom. O obserwacji gwiazd napisał kilka publikacji naukowych, m.in. najsłynniejsze:

• Selenografia (1647) - mapy Księżyca i opisy charakterystycznych szczegółów,
• Prodromus cometicus (1665),
• Cometografia (1668),
• Machina Coelestis (1679).

Był członkiem londyńskiego Royal Society (dyplom z 11 maja 1664 r.).

Dla uczczenia zwycięstwa Sobieskiego pod Wiedniem w 1683 r. Heweliusz nazwał nowo odkrytą przez siebie konstelację Tarczą Sobieskiego. Jego imię nosi planetoida w pasie głównym asteroid. Gdańsk pełen jest miejsc zaznaczonych bytnością tego słynnego mieszczanina. Trzeba tylko wiedzieć, gdzie je odnaleźć.

Z Heweliuszem po Gdańsku

Przewodnik - Śladami Jana Heweliusza. Mapa

Jan Heweliusz - życie i praca

Jan Heweliusz urodził się w Gdańsku. Pochodził z bogatej rodziny kupieckiej. Studiował prawo w Holandii, Anglii i Francji. W 1641 roku na dachu swojego domu przy Pfefferstadt w Gdańsku założył obserwatorium astronomiczne. Pracował jako ławnik Starego Miasta, rajca, rzecznik Rady Starego Miasta. Był też inspektorem cechów wiadrowników, szklarzy, piwowarów, kramarzy, rzeźników i skrzyniarzy z ramienia Rady Głównego Miasta.

Odziedziczył po ojcu i matce browary, jeden przy ulicy Korzennej 55 a drugi przy ulicy Piwnej. Natomiast browar przy Korzennej 53 i 54 wniosła w posagu żona Heweliusza, Katherine Rebeschke. Od 1643 roku Jan Heweliusz był starszym cechu browarników.

Heweliusz za pomocą zbudowanej przez siebie lunety zbadał dokladnie Księżyc. Odkrył cztery komety i jako pierwszy astronom zauważył, że poruszają się one na zakrzywionych torach. W 1652 roku do obserwacji zaćmienia słońca użył wahadła. Wahadło w zegarach pojawiło się dwa lata później za sprawą Huygensa.

Stworzył prototyp peryskopu - polemoskop.

Jan Heweliusz jako pierwszy stworzył katalog położeń 1564 gwiazd w odniesieniu do równika niebieskiego a nie do ekliptyki.

"Nachylenie osi obrotu" autorstwa Adi4000 - by Dna-webmaster; earth-image from NASA. Licencja CC BY 3.0 na podstawie Wikimedia Commons.

Jan Heweliusz połączył gwiazdy w nowe gwiazdozbiory i nadał im nazwy, które przetrwały do dziś:

• Lisek z Gęsią,
• Ryś,
• Mały Lew,
• Jaszczurka,
• Sekstans,
• Tarcza Sobieskiego (Tarcza).

Jan Heweliusz wpatrywał się w niebo do 1679 roku, kiedy to pożar zniszczył gdańskie obserwatorium (podpalenie). Heweliusz jest uznawany za najwybitniejszego  po Mikołaju Koperniku astronoma działającego na ziemiach polskich.

Więcej: http://www.encyklopediagdanska.pl/index.php?title=HEWELIUSZ_JAN

* * *

Kliknij, by ściągnąć ofertę